Cetinje

Cetinje danas: Prijestonica Crne Gore

Prijestonica Cetinje kontinentalna je opština Centralne regije Crne Gore, bez izlaza na more, na 672 metra nadmorske visine. Obuhvata 910 km2, sa 25 mjesnih zajednica, od kojih su tri gradske i 22 seoske, te 94 naseljena mjesta. Prema popisu iz 2023. godine, ima 14.494 stanovnika. Popis iz 2011. godine bilježio je 16.757 stanovnika opštine, od čega 13.991 u gradskom naselju Cetinje.

Istorijsko jezgro, poznato kao Stari Grad, nalazi se na UNESCO tentativnoj listi pod nazivom Cetinje Historic Core, podnesenim 2010. godine. Ono nije upisano na Listu svjetske baštine. Narodni muzej Crne Gore, osnovan 1926, okuplja 11 objekata i 98 zbirki sa više od 66.000 predmeta, uz oko 200.000 posjetilaca godišnje. Cetinje je bilo i sjedište Crnojevića štamparije, koja je od 1493. do 1496. objavila prve knjige na ćirilici u jugoistočnoj Evropi. Pod pokroviteljstvom Đurađa Crnojevića i jeromonaha Makarija objavljeni su Oktoih prvoglasnik, Oktoih petoglasnik, Psaltir s posljedovanjem, Trebnik i Cvetni triod.

Šta vidjeti i raditi na Cetinju i Lovćenu

Cetinjski manastir, koji je Ivan Crnojević osnovao 1484/1485, čuva desnicu Jovana Krstitelja i česticu Časnog krsta. Manastir je devastiran 1692. u Morejskom ratu, obnovljen od 1701. do 1704, a današnji izgled ima od 1927. Dvorac kralja Nikole građen je od 1863. do 1867, muzej je od 1926, a dio Narodnog muzeja postaje 1980. Poznat je po izložbi kruna Crne Gore. Biljarda, kraljeva rezidencija čija je gradnja započeta 1838. za Danila I i Nikolu I, pripada istom prijestoničkom sloju. Nekadašnja poslanstva Francuske, Rusije, Britanije, Italije i Austro-Ugarske ostaju dio gradskog graditeljskog zapisa.

U Nacionalnom parku Lovćen staze vode do Njegoševog mauzoleja i Jezerskog vrha. Do mauzoleja vodi 461 stepenik, dok su Ivanova korita planinski plato na putu ka njemu, sa panoramom na cijelu Crnu Goru. U naselju Lipa, Lipska pećina ima oko 2,5 kilometara hodnika i otvorena je za turiste od 2015. Selo Njeguši njeguje pršut sušen na spoju morskog i planinskog vazduha, uz bukov dim, te tvrdi ovčji i kravlji sir koji se tradicionalno služi uz pršut. Proizvodnja pršuta traje godinu dana, kroz soljenje, presovanje, dimljenje i sazrijevanje. Njeguški proizvodi dostupni su u lokalnim konobama i restoranima u selu Njeguši.

Kako stići do Cetinja

Cetinje je magistralnim putevima povezano sa Podgoricom, kao i sa Budvom i Bokokotorskim zalivom. Istorijski put preko Njeguša nastavlja prema Kotoru kroz Kotorske serpentine. Kao kontinentalna opština u brdskom zaleđu, Cetinje nema sopstvenu marinu. Porto Montenegro u Tivtu je najbliža marina Cetinju.

Kada doći na Cetinje

Cetinje ima okeansku klimu, Cfb po Kepenovoj klasifikaciji, sa prosječnom godišnjom temperaturom od 9,8°C i oko 3.300 milimetara padavina godišnje. Zbog nadmorske visine i krša hladnije je i vlažnije od primorja. Kasno proljeće, maj i jun, te rana jesen, septembar, izdvajaju se kao najprijatniji periodi za obilazak. Zima donosi značajne padavine i snijeg u višim predjelima.